Atası repressiya qurbanı oldu, özü Azərbaycan elminin zirvəsinə yüksəldi

Azərbaycan neft elminin inkişafında müstəsna xidmətləri olan, görkəmli alim, dövlət və ictimai xadim, akademik Midhət Abbasovun anadan olmasının 100 illiyi tamam olur. O, təkcə Azərbaycanda deyil, keçmiş SSRİ məkanında neft-qaz yataqlarının işlənilməsi, hidroqazodinamika və riyazi modelləşdirmə sahəsində formalaşmış ən nüfuzlu elmi məktəblərdən birinin yaradıcısı kimi tanınıb.

Redaktor.az bildirir ki, Midhət Abbasov 31 iyul 1926-cı ildə Bakıda anadan olub. Azərbaycanın tanınmış zadəgan nəslindən olan ailədə dünyaya gələn gələcək alimin uşaqlıq illəri ağır sınaqlarla keçib. Atası Teymur Abbasov sovet repressiyaları dövründə əsassız ittihamlarla güllələnib. Lakin ailəsinin üzləşdiyi faciələr Midhət Abbasovun elm yolundan dönməsinə mane olmayıb. O, zəhməti və istedadı sayəsində Azərbaycan elminin ən görkəmli simalarından birinə çevrilib.

Elmi fəaliyyətini neft-qaz yataqlarının işlənilməsi problemlərinə həsr edən Midhət Abbasov bu sahədə mühüm elmi yeniliklərə imza atıb. O, neft sənayesində riyazi modelləşdirmə və hidroqazodinamikanın tətbiqi istiqamətində fundamental tədqiqatlar apararaq yeni elmi yanaşmalar formalaşdırıb. Alim 660-dan çox elmi əsərin, 16 monoqrafiyanın müəllifi olub.

1980-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, 1984-cü ildə isə SSRİ Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilən Midhət Abbasov uzun illər Azərbaycan neft elminin aparıcı simalarından biri kimi fəaliyyət göstərib.

Akademikin elmi fəaliyyətinin mühüm istiqamətlərindən biri müstəqil Azərbaycanın neft strategiyasının formalaşmasına verdiyi töhfələrlə bağlıdır. O, 1991–1992-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının dövlət katibi vəzifəsində çalışarkən Xəzərin Azərbaycan sektorundakı "Azəri", "Çıraq" və "Günəşli" yataqlarının işlənilməsi ilə bağlı Qərb şirkətləri ilə aparılan ilkin danışıqlarda yaxından iştirak edib. Sonradan "Əsrin müqaviləsi"nin elmi və iqtisadi əsaslarının hazırlanmasına verdiyi töhfələr Azərbaycanın milli neft strategiyasının formalaşmasında mühüm rol oynayıb.

Midhət Abbasov uzun illər Dərin Neft-Qaz Yataqları Problemləri İnstitutuna rəhbərlik edib. Onun rəhbərliyi ilə institut keçmiş SSRİ-nin aparıcı elmi mərkəzlərindən birinə çevrilib. Burada Qərbi Sibir, Tümen, Volqa-Ural və Xəzəryanı hövzələrin mürəkkəb neft-qaz yataqları üzrə elmi layihələr hazırlanıb, hasilatın artırılması üçün yeni texnologiyalar işlənib hazırlanıb.

1982–1992-ci illərdə SSRİ Elmlər Akademiyasının "Neft və qaz yataqlarının işlənilməsi problemləri" üzrə Elmi Şurasına rəhbərlik edən alim ittifaq miqyasında həyata keçirilən iri elmi layihələrin koordinasiyasında iştirak edib. Onun rəhbərlik etdiyi institut Kuba, Vyetnam, Əlcəzair və Hindistan kimi ölkələrdə də neft-qaz yataqlarının öyrənilməsi və işlənilməsi üzrə beynəlxalq layihələrdə baş ekspert kimi fəaliyyət göstərib.

Midhət Abbasovun ən böyük xidmətlərindən biri də yaratdığı elmi məktəbdir. O, onlarla elmlər doktoru və fəlsəfə doktoru yetişdirib, Azərbaycan neft elminin inkişafına mühüm töhfələr vermiş alimlərin formalaşmasında böyük rol oynayıb. Onun yetirmələri sonrakı illərdə ölkənin elmi və sənaye potensialının inkişafında yaxından iştirak ediblər.

Akademik təkcə elmi fəaliyyətlə kifayətlənməyib, ölkənin ictimai-siyasi həyatında da mühüm rol oynayıb. 1990-cı ilin 20 Yanvar faciəsindən sonra yaradılmış deputat-istintaq komissiyasına rəhbərlik edərək faciənin araşdırılması istiqamətində mühüm fəaliyyət göstərib. 1991–1992-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının dövlət katibi və Prezident Şurasının üzvü kimi də dövlət idarəçiliyində məsul vəzifələr daşıyıb.

Midhət Abbasovun fəaliyyəti çoxsaylı dövlət mükafatları və beynəlxalq elmi təşkilatların üzvlüyü ilə qiymətləndirilib. O, Azərbaycan neft elmini dünya miqyasında tanıdan alimlərdən biri kimi böyük nüfuz qazanıb.

Akademik Midhət Abbasov 2012-ci ildə vəfat edib. Lakin onun yaratdığı elmi məktəb, müəllifi olduğu fundamental tədqiqatlar və yetişdirdiyi alimlər bu gün də Azərbaycan elminin inkişafına xidmət edir.

Bu gün – akademik Midhət Abbasovun anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə onun zəngin elmi irsi bir daha böyük ehtiramla xatırlanır. O, Azərbaycan neft elminin tarixində silinməz iz qoymuş, ölkənin enerji strategiyasının formalaşmasına mühüm töhfələr vermiş, elmi fəaliyyəti ilə Azərbaycanı beynəlxalq akademik mühitdə layiqincə təmsil etmiş görkəmli alim kimi daim hörmətlə anılacaq.