Məktəbli geyimində hamı eyni standarta əməl etməlidir - Müəllim: "Qızların ətəklərinin uzunluğunun eyni olmaması..."

“Vahid məktəbli geyiminin tətbiqi yalnız şagirdlərin məktəbə eyni geyimdə gəlməsini təmin etməkdən ibarət deyil. Bu qərarın mahiyyəti, məqsədi və icra mexanizmi düzgün anlaşılmalı, onun məktəb mühitində hansı prinsiplər əsasında həyata keçirilməsi aydın müəyyənləşdirilməlidir. Çünki hər bir qərarın effektivliyi onun qəbul olunması ilə deyil, nə dərəcədə düzgün və ardıcıl icra edilməsi ilə ölçülür”.

Bu sözləri Redaktor.az-a açıqlamasında ingilis dili müəllimi Səbinə Babayeva bildirdi.

Onun sözlərinə görə, vahid məktəbli geyiminin əsas məqsədlərindən biri şagirdlər arasında sosial fərqlərin zahiri görünüş vasitəsilə ön plana çıxmasının qarşısını almaq, məktəb mühitində bərabərlik, kollektivə aidlik və məsuliyyət hissini gücləndirməkdir:

“Məktəb yalnız bilik verilən məkan deyil, eyni zamanda uşaqların sosial münasibətlər qurduğu, bir-birinə yanaşma tərzini formalaşdırdığı və birgəyaşayış qaydalarını öyrəndiyi mühitdir. Buna görə də məktəbli geyimi məsələsinə sadəcə geyim qaydası kimi deyil, həm də pedaqoji və sosial məsələ kimi yanaşmaq lazımdır.

Məktəb mühitində müşahidə etdiyimiz bir məqam var: bəzən böyüklər üçün əhəmiyyətsiz görünən geyim fərqləri belə şagirdlər arasında müqayisələrə, fərqləndirmələrə və narazılıqlara səbəb ola bilir. Köynəklərin rəng tonundakı cüzi fərq, qızların ətəklərinin uzunluğunun eyni olmaması, geyim modellərinin bir-birindən fərqlənməsi şagirdlərin diqqətindən yayınmır. Biz böyüklərin kiçik hesab etdiyimiz bu nüanslar uşaqların dünyasında fərqlilik göstəricisinə çevrilə bilər.

Bəzən məhz bu fərqlər kiminsə digərindən fərqli görünməsinə, müqayisə edilməsinə, lağa qoyulmasına və ya müəyyən qruplardan kənarda saxlanılmasına zəmin yaradır. Bu hallar hər zaman baş verməsə də, onların bullinqə və ayrı-seçkiliyə çevrilməsi ehtimalını nəzərə almamaq olmaz. Şagirdlər arasında bərabərliyin qorunması dedikdə, məhz bu kimi halların qarşısını almaq da nəzərdə tutulmalıdır.

Elə isə vahid məktəbli geyimi dedikdə nə başa düşülməlidir?

Vahid geyim anlayışını yalnız eyni rəngli, eyni tonlu və ya eyni parçadan tikilmiş geyimlərlə məhdudlaşdırmaq düzgün olmaz. Əgər geyimlərin rəngi eyni olsa da, modelləri, formaları və digər xüsusiyyətləri fərqlənirsə, şagirdlər arasında zahiri fərqlər yenə də qalacaq. Bu baxımdan, vahid məktəbli geyimi müəyyən edilmiş ümumi standarta uyğunluq, geyimin formasında və modelində mümkün qədər eyniliyin təmin olunması deməkdir”.

Həmsöhbətimiz vurğuladı ki, burada məqsəd hər bir uşağın fərdiliyini aradan qaldırmaq deyil.

“Məqsəd məktəb mühitində geyimin sosial üstünlük və ya fərqləndirmə vasitəsinə çevrilməsinin qarşısını almaqdır. Çünki məktəb şagirdlərin maddi imkanlarına, ailələrinin sosial vəziyyətinə və geyim seçiminə görə bir-birindən üstün və ya aşağı hiss etməli olduqları məkan deyil.

Digər mühüm məsələ vahid geyim qaydalarının icrasıdır. Hər hansı standart müəyyən edildikdən sonra onun bütün şagirdlərə eyni şəkildə tətbiq olunması vacibdir. Əks halda, qaydaların bir şagirdə münasibətdə tələb edilməsi, digərinə münasibətdə isə nəzərə alınmaması ədalətlilik prinsipini şübhə altına ala bilər. Müəllimlərin və məktəb rəhbərliyinin bu məsələdə vahid mövqe nümayiş etdirməsi, tələblərin şagirdlərə aydın izah olunması və nəzarətin obyektiv aparılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Eyni zamanda, geyim qaydalarına riayət olunmasına nəzarət şagirdlərin şəxsiyyətinə hörmət çərçivəsində həyata keçirilməlidir. Qaydanın məqsədi uşağı utandırmaq, digərlərinin qarşısında fərqləndirmək və ya cəzalandırmaq deyil, onda məsuliyyət hissi formalaşdırmaq olmalıdır. Məktəb nizam-intizamı təmin edərkən həm də uşaqların psixoloji rahatlığını və ləyaqətini qorumalıdır”.

Səbinə Babayeva diqqətə çatdırdı ki, vahid məktəbli geyiminin təmin olunmasında valideynlərin rolu da danılmazdır.

“Valideynlər müəyyən edilmiş geyim standartları və onların tətbiqi barədə vaxtında məlumatlandırılmalı, yarana biləcək çətinliklər isə qarşılıqlı anlaşma yolu ilə həll edilməlidir. Ailələrin maddi imkanları da nəzərə alınmalıdır. Belə ki, bərabərliyi təmin etmək məqsədi daşıyan bir qərar özü əlavə sosial fərqlərin yaranmasına səbəb olmamalıdır.

Bununla yanaşı, geyim qaydalarının tətbiqi zamanı milli-mənəvi dəyərlərlə bağlı tədbirlər üçün nəzərdə tutulan istisnalar da diqqətdə saxlanılmalıdır. Müvafiq qaydalara əsasən, bu cür tədbirlər zamanı Pedaqoji Şuranın qərarı ilə milli geyimlərdən və ya onların elementlərindən istifadə edilə bilər. Bu yanaşma məktəbdaxili nizamla yanaşı, milli ənənələrə və mədəni irsə hörmətin qorunmasına da imkan yaradır.

Şagirdlərin geyim qaydalarına riayət edib-etməməsi məsələsinə Pedaqoji Şura tərəfindən baxılması da icra prosesinin sistemli təşkilinə xidmət edə bilər. Lakin bu prosesdə əsas meyar subyektiv münasibət deyil, müəyyən edilmiş qaydalar və konkret vəziyyətin obyektiv qiymətləndirilməsi olmalıdır.

Nəzərə almaq lazımdır ki, vahid məktəbli geyiminin tətbiqi öz-özlüyündə bullinqi və ayrı-seçkiliyi tam aradan qaldırmır. Bu məqsədə nail olmaq üçün şagirdlər arasında qarşılıqlı hörmətin formalaşdırılması, fərqliliklərə düzgün yanaşmanın öyrədilməsi və bullinq hallarına qarşı ardıcıl pedaqoji tədbirlərin görülməsi də vacibdir. Vahid geyim bu istiqamətdə vasitələrdən biri ola bilər, lakin onu müşayiət edən tərbiyəvi işlər olmadan gözlənilən nəticəni tam əldə etmək mümkün deyil.

Nəticə etibarilə, vahid məktəbli geyiminin təmin olunması yalnız inzibati nəzarət və zahiri oxşarlıq məsələsi deyil. Bu, məktəbdə bərabərlik prinsipinin qorunması, sosial fərqlərin minimuma endirilməsi, şagirdlərin özlərini kollektivin bərabərhüquqlu üzvü kimi hiss etmələri və sağlam sosial münasibətlərin formalaşdırılması ilə bağlıdır.

Unutmamalıyıq ki, vahid məktəbli geyiminin mahiyyəti bütün uşaqları sadəcə eyni rəngdə geyindirmək deyil, onların arasında geyim vasitəsilə fərqləndirmənin yaranmasının qarşısını almaqdır. Bəzən böyüklərin əhəmiyyətsiz hesab etdiyi bir rəng tonu, bir model və ya bir neçə santimetrlik fərq uşaqlar arasında müqayisə və narazılıq səbəbinə çevrilə bilər. Məhz buna görə də vahidlik anlayışına daha geniş və pedaqoji baxımdan yanaşmaq, müəyyən edilmiş standartların bütün şagirdlər üçün bərabər şəkildə tətbiqini təmin etmək lazımdır.

Qərarın uğuru onun nə qədər sərt nəzarətlə icra olunmasından deyil, nə dərəcədə ədalətli, ardıcıl və məqsədyönlü həyata keçirilməsindən asılıdır. Çünki məktəbdə bərabərlik yalnız qaydalarda təsbit olunmamalı, gündəlik məktəb həyatında da hiss edilməlidir”, - deyə o yekunlaşdırdı.

Aytəkin TOFİQQIZI