"APA özəl şirkətdir, burada "VURULMA" məsələsi yoxdur" - Vüsalə Mahirqızı ilə MÜSAHİBƏ / FOTOLAR

 14:30 04.09.2019     7202

“APA Group”un rəhbəri Vüsalə Mahirqızının Redaktor.az saytının "Qırmızı xətt" layihəsinə müsahibəsini təqdim edirik.

- Birbaşa mətləbə keçəcəm. Sözlə işləyən insan kimi, APA-nın bağlanması sizə görə, sözün bitdiyi an idi?

- Yox, qətiyyən. Sözün bitdiyi an, adamlar öləndə olur. Başqa heç bir an, sözün bitdiyi an deyil.

- Bəs, APA-nın yenidən bağlanma qorxusu varmı?

- Heç vaxt “heç vaxt” demək olmaz...

- APA bağlanan zaman sizi Feysbuk dostluğundan çıxaran insanlar oldu. Bunu necə qəbul etdiniz?

- Mənim yaddaşım kifayət qədər güclüdür, telefon və avtomobil nömrələrindən başqa yadımdan çıxan bir şey olmur. APA-nın fəaliyyəti yenidən bərpa olunandan sonra, bir neçə nəfər mənə dostluq göndərdi, xatırladım ki, bu adamlar zamanında mənim dostluğumda olublar. Bununla bağlı statusu da "facebook"da  özümə görə yazmadım. Nə mənim o adamlara ehtiyacım var, yəqin ki, nə də o adamların mənə ehtiyacı var. Onu bir mesaj olaraq yazdım, adamların həyatında həmişə yaxşı şeylər baş vermir. Təkcə işlə bağlı deyil, şəxsi həyatda da enmələr, qalxmalar ola bilər. Məşhur sözdü, düşüb qalxmayan bir Allahdı. Karyera, vəzifə müvəqqətidir, insanların dostluğu, münasibəti buna hesablanmamalıdır. Bəzən olur ki, vəzifədən çıxarılan insanlara qarşı hətta dostları, ailəsi belə anormal münasibət göstərir. Cəmiyyətdə “Filankəs vuruldu” fikirləri səslənir. Söhbət təkcə bizdən getmir. Dediyim kimi, bu, özəl şirkətdir, "vurulma" məsələsi yoxdur. İnsan bir gün gəldiyi kimi, bir gün də gedə bilir. Bu dünyada adamlar ölə bilirsə, həyat bitirsə, vəzifənin, işin, şöhrətin, pulun bitməsi niyə təəccüblü olmalıdır ki?

Yeri gəlmişkən, həmin adamların hamısını yenidən dostluğa qəbul etdim.

- Həmin proseslər vaxtı hansısa dostunuzun xəyanətilə üzləşdinizmi?

- Yox, heç bir formada. Dostlarımın sayı azdır. Onlar hər zaman yanımda olublar. Hesab edirəm ki, onlar "APA Group"un rəhbərinin yox, Vüsalənin dostlarıdır.

- İnsanın əqidəsi nə vaxt dəyişə bilər?

- Bu, xarakter məsələsidir, insanın ailə tərbiyəsi ilə bağlıdır. Hadisələrə baxış zaman-zaman dəyişə bilər. Bunu nə satqınlıq, nə də xəyanət hesab edirəm. 22 yaşlı Vüsalə Mahirqızının düşüncəsilə 40 yaşlı Vüsalənin düşüncəsi eyni ola bilməz. Eynidirsə, bu, anormallıqdır, inkişafdan dayanmadır. İnsanların hadisələrə, proseslərə baxışı, hətta özünə baxışı dəyişə bilər. Mənim üçün 22 yaşımda etdiyim hansısa hərəkət fədakarlıq, qəhrəmanlıq idi. Amma 40 yaşımdan baxanda düşünürəm ki, çox lazımsız hərəkət, gənclik çılğınlığı olub. Məsələn, buranı nəinki 10, hətta 3 il əvvəlki kimi idarə etmirəm. Yaş, təcrübə artdıqca bunlar baş verir. Xarakter məsələsi zamanla formalaşır. Burada mühitin, keçdiyin yolun, ailənin, hətta genetik kodların belə rolunun olduğunu düşünürəm. İnsan, bütün situasiyalarda, ləyaqətini qorumağı bacarmalıdır. Nə olmağından, nə baş verməyindən asılı olmayaraq, vəzifəli, vəzifəsiz adamın hadisələrə yanaşması bir olmalıdır. Hesab edirəm ki, əqidə dedikləri şey insanın qırmızı xəttidir. O, heç vaxt dəyişmir. Adamlar heç vaxt qırmızı xəttinin keçilməsinə icazə verməməlidir və kiminsə qırmızı xəttini keçməyə də özünə icazə verməməlidir.

- APA-nın bağlanması mediada boşluq yaratdımı?

- Azərbaycan mediasında olan hər bir qurumun özünəməxsus rəngi, informasiya axınında yeri var. “APA Group”, ona daxil olan media orqanları və əməkdaşlarının sayının çoxluğuna görə daha çox informasiya təminatı ilə məşğul olurdu. Ümumilikdə, heç bir qurum Azərbaycan mediasında böyük informasiya boşluğu yaratmaq qabiliyyətində deyil. Əsas olan, bu gün “APA Group”un fəaliyyət göstərməsidir.

- 2004-2019-cu illər ərzində Vüsalə Mahirqızı çox dəyişib?

- İnsanlara davranışımda, münasibətimdə statusumun məni dəyişmədiyini ətrafdakılar deyirlər. Amma düşüncəmdə, hadisələrə münasibətimdə, reaksiyalarda çox dəyişmişəm. İlk növbədə, mənim o vaxt və indiki informasiya bazamı, hadisələri təhlil etmə qabiliyyətimi, məlumatlılıq dərəcəmi müqayisə etmək olmaz. O vaxt az informasiyalı idim, indi isə çox. 2004-cü ildə olan baxışdan çox az bir hissə qalıb...

- APA bağlanandan sonra siyasi düşərgələrdən təkliflər gəldimi?

- Müəyyən təkliflər oldu, amma mən siyasətlə məşğul olmaq fikrində deyiləm, heç vaxt da belə fikrim olmayıb. Bu, heç bir formada siyasəti bilmirəm anlamına gəlmir. Siyasi proseslərin həm görünür tərəfini, həm də pərdə arxasını çox yaxşı bilirəm və təvazökarlıqdan uzaq da olsa, bu sahədə özüm qədər informasiyalı çox az adam tanıyıram. Amma mən menecerəm, sabah başqa bir təklif ola bilər, yenə də menecer kimi başqa sahədə fəaliyyət göstərərəm. Mənim işim bundan ibarətdir. Siyasətlə məşğul olmağın müstəvisi başqa yerdir. Siyasi partiyalar, parlament və digər yerlər...  Amma siyasət arzuladığım sahə deyil.

- Gələn il keçiriləcək parlament seçkilərində namizədliyinizi verməyi düşünmürsünüz?

- Gələn ilə çox var...

- Təcrübə göstərir ki, internet televiziyaları bütün dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da ənənəvi TV-lər müstəvisinə keçə və ya özünü doğrulda bilmir. Siz APA TV-dən nə gözləyirsiz?

- Azərbaycanda son bir ildə sosial şəbəkələr arasında artım tempinə görə, ən yüksək yeri “Youtube” sosial şəbəkəsi tutur. Təkcə “Youtube”də deyil, bu gün “İnstagram” və “Facebook”da  görüntülü kontentlər sözlü kontentlərdən çox öndədir. Sosial şəbəkələrdə video görüntülərə şəkil və yazı ilə müqayisəolunmaz dərəcədə çox baxış olur. “Google” sosial şəbəkəsi üzərindən video kontentin axtarışları yazılı kontentin axtarışından daha çoxdur. Burada bir çox məsələlərin rolu var. Məsələn, canlı paylaşımların inandırıcılıq effekti daha yüksəkdir. Burada insanların özlərini hadisə yerində hiss etməsinin rolu var. Bu gün internet televiziyaları analoq TV-dən daha effektlidir. Söhbət internet televiziyasının hansı kontent üzərindən işlədilməsi və targetləmənin nə qədər doğru seçilməsindən gedir. Bu gün Azərbaycan ictimai rəyi üçün analoq televiziyası ilə eyni səviyyədə internet televiziyası yaradacaqsınızsa, bu, effektiv olmayacaq. Ona görə ki, artıq 8-9 analoq televiziya fəaliyyət göstərir və adamlar onlara baxır. İnternetdəki müzakirə mövzuları, siyasi debatlar insanların maraq dairəsinə uyğun seçilməlidir. İndiki nəticədən narazı deyiləm. Artıq APA TV-nin “Youtube” kanalının 248 000 abunəsi var. Bu, kifayət qədər böyük rəqəmdir. Media kontentinin işləməsi üçün artıq yeni peşələr var. Onlayn medianın aktivliyi ənənəvi olmayan peşələr gətirib – kontent, akkaunt menecerlər və s. Bizim media qurumlarında “Digital marketing”, yaxud PR, marketinq şöbəsi yoxdur. Xəbərin maraq dairəsi var və sosial şəbəkələr targetləmə imkanları yaradıblar. Düzgün hədəfləmə edib, sonra nəticəni ölçmək, nəticəyə uyğun kontent təqdim etmək lazımdır. Online media SEO qurulmadan uğuru inkar edir. “APA Group”da piar-marketinq şöbəsi formalaşdırmışıq. Mənim üçün hazırda prioritet həmin şöbənin inkişaf etdirilməsidir. Çünki jurnalist yazır, yazılanı tirajlamaq, hədəf kütləsini müəyyənləşdirmək məsələsi piar və marketinqin işidir. Bunun jurnalistikaya heç bir aidiyyatı yoxdur. Bu işlər görülsə, effektiv olacaq. APA TV yaxın 2-3 ay ərzində mediada ən çox danışılan proyekt olacaq.

- APA bərpa olunandan sonra, bəzi əməkdaşlar geri qayıtmadı. Sizcə, bunun səbəbi daha asan iş rejimi, yoxsa məvacib məsələsi idi?

- Bizim bəzi əməkdaşlarımız həmin müddət ərzində özlərinə başqa yerdə iş tapdılar. Bəzilərini dəvət etsək də, onlar fəaliyyətlərini məmur olaraq davam etdirmək istədiklərini bildirdilər, bəzilərini də biz çağırmadıq. Fasilədən əvvəlki dövrdə, bizimlə çalışan əməkdaşlarımızın 70-80%-i burada, bizimlədir.

- Apa.az, Kulis.az, Lent.az və Vesti.az. Bunlardan hansı sizə daha doğmadır?

- Təbii ki, APA.

- İnanırdız ki, ONA APA-dan güclü və daha doğma olacaq? Səhv etmirəmsə, belə bir açıqlamanız da var idi. Amma APA ONA-nı kölgədə qoydu. Səbəb nə oldu? 

- Səbəbi APA-nın fəaliyyətini bərpa etməsi oldu. ONA analitik informasiya mərkəzi kimi fəaliyyət göstərəcək. Bununla bağlı hazırlıq işləri gedir. Bu, daha çox biznes proyektidir. Analitik yazılar, bazar, marketinq, hətta siyasi mövzularla bağlı araşdırmalar olacaq. Satış məqsədli hesabatların hazırlanması da məqsədlər sırasındadır. Bununla bağlı hazırda iş gedir. Yəqin ki, yaxın 2-3 ay ərzində layihənin təqdimatını keçirəcəyik.

- APA bərpa olunduqdan sonra dəst-xəttində dəyişiklik oldumu?

- Heç bir dəyişiklik olmadı. Həmin xətt, həmin siyasətdir. Yenə hər kəsdən tez xəbər vermək, qarşı tərəfin mövqeyini işıqlandırmaq, eksklüziv xəbərlər, tədbirlərin işıqlandırılması və xəbər olan hər şeyə yer ayırmaq prinsipi aktualdır. 

 - Bu gün mediada bağlandıqdan sonra yenidən bərpa olan sayt demək olar ki yoxdur. Saytın uzunömürlü olmamasının səbəbi sizcə nədir?

- Hərəsinin müxtəlif səbəbləri var. Azərbaycanda bu qədər sayta ehtiyac yoxdur. Hansısa media qurumunun bağlanmasının tərəfdarı deyiləm. Əksinə, bütün həmkarlarımızın işləməsini, mediamızın rəngarəng olmasını istəyirəm. Təəssüf ki, saytlarımızın əksəriyyəti rəngarəngliklə məşğul deyil, aqreqator sayt kimi fəaliyyət göstərirlər. Onlar informasiya agentliklərinin məlumatlarını yığır, hərdənbir də sifarişçilərin yazılarını dərc edirlər. İnternet oxucusu artıq maraq dairtəsini müəyyən edib, ona uyğun yeni, konkret targetə hədəflənən saytlar yaratmaq olar. 10-15 il öncə internet yeni idi, internetdəki hər şey, yaradılan bütün internet media resursları maraqlı idi. Adamlar artıq internet davranışlarında peşəkarlaşıblar, öz maraq dairələrinə aid məlumatları oxumağa üstünlük verirlər. Məsələn, bizim yeni bir layihəmiz var – e-tibb.az. Həkim, aptek axtaran insanlar həmin sayta daxil olub, məlumat əldə edə, onlayn konsultasiyadan belə keçə biləcəklər. Təəssüf ki, bu gün “hərənin bir saytı olsun” yarışına keçilib. Bu gün müxalif, müstəqil, doğru xəbərlərin yeri məlumdur.

Bizim mediada çatışmayan konkret targetə hesablanmış məlumat və xidmət saytlarıdır. Belə təcrübə olub ki, konkret sahəyə aid sayt yaradılıb, lakin bir müddət sonra oxucu sayının azlığından şikayətlənib, saytı xəbər saytına çeviriblər. Saytların oxucu sayı ilə işləmə dövrü keçib. Söhbət oxucunun sayı yox, keyfiyyəti, saytda qalma müddəti, effektivliyindən gedir. Bir dəqiqə əvvəl yaranmış bir saytın xəbərini feysbukda 1 milyon üzvü olan səhifəyə atsaq, həmin sayt Azərbaycanda ən reytinqlilərdən biri olar. Sabah o səhifəyə saytdan xəbər ssılka edilməsə, unudulacaq. Söhbət sayta direkt girişdən, davamlılıqdan, auditoriyanın sadiqliyindən və brendin yaranmasından gedir. Azərbaycandakı saytların 90 faizi "sosial şəbəkə saytlarıdır", sabah nəzəri olaraq sosial şəbəkələr olmasa, kimsə o saytlara direkt daxil olub, xəbər oxumayacaq. Saytda milyonlarla girişi sponsora göstərə bilərlər. Mənim ilk sualım bu olur, "de görüm, o giriş hardan gəlib və necə əldə olunub?".

Sizə deyim ki, bizdə hələ bu sənaye peşəkar formada formalaşmayıb. Əksəriyyət hesab edir ki,  20 manat pul verib domen alıb, 400-500 manata da yeni başlayan bir gəncə "open source" kodlarla bir sayt hazırlatdılarsa, bu saytdır artıq. Normal strukturu olan, alt infrastrukturu doğru qurulmuş sayt hazırlamaq və fəaliyyətini təmin eləmək qəzet nəşr etməkdən çox bahalıdır. 70 000 dollar mətbəəyə pul ödəyib, 4-5 il qəzet çıxara bilərsiniz, lakin 70 000 dollara orta göstəricisi olan daxili şəbəkə sistemini ancaq qura bilərsiniz. Söhbət davamlı və təhlükəsizliyi təmin olunmuş saytdan gedir. Normal internet media resursunu çalışdırmaq üçün ən azı 7-8 nəfərlik İT komandasına ehtiyac var. İT mütəxəssisləri ən bahalı mütəxəssislərdir. Onların maaşı ayda 10 min manatlarla ölçülür. Bütün bunlar göstərir ki, print media ilə müqayisədə, onlayn media daha bahalıdır. Söhbət saytın effektli qurulmasından gedir. Yalnız APA-nın 1 milyon 800 minə qədər xəbər bazası var. Mən hələ burdakı foto arxivləri, video görüntü arxivlərini, daxili şəbəkələrin idarəetməsini, back-up sistemləri və s demirəm. Ona görə aşağı büdcəylə fəaliyyət göstərən saytlar bir müddət sonra bazalarını itirməyə məcbur olurlar. Effektivlik aşağı düşəndə də sponsor pul vermir, nəticədə sayt bağlanır.

- İkinci dəfə bağışlamaq niyə axmaqlıqdır?

- Çünki həyat bir adamı iki dəfə bağışlayacaq qədər uzun deyil...

- Bu gün peşəkar jurnalistlər yetişmir, yoxsa yetişdirilmir?

- Yetişir və yetişdirilir. Ümumiyyətlə, jurnalist yetişdirmək məsələsi çox çətin prosesdir. Bunun üçün ilk növbədə peşəkar jurnalist olmalıdır, sonra qarşıdakı tərəf bunu istəməlidir. Peşəkar jurnalist kimi yetişmək üçün illərlə vaxt lazımdır. Peşəkar jurnalist yaxşı yazı yazan, xəbər tapan jurnalist deyil, həmçinin yaxşı informasiya bazası olan jurnalistdir. Həmin şəxs azı 5-6 il işləməli, tədbirlərə getməli, konkret bir ixtisas üzrə işləməli və həmin ixtisas üzrə qəbul olmuş bütün normativ sənəd və aktları bilməli, prosesləri davamlı olaraq izləməlidir. Peşəkar jurnalist Bakı Dövlət Universitetində kitab oxumaqla olmur. Peşəkar jurnalist kimi yetişmək üçün praktika, zaman, həvəs və səbr lazımdır.

Bir məsələyə də toxunacam. Son zamanlar yaranan yeni qurumlara transfer olunanların əksəriyyəti media adamlarıdır. Adamlar bir müddət jurnalistika ilə məşğul olandan sonra daha perspektivli sahəyə gedirlər. Bu gün medianı perspektivli sahə etsək, onlar bütün ömürlərini öz peşələrinə həsr edərlər. Medianın yetişdirdiyi peşəkarlar mediadan qaçır... Bu gün demək olar ki, bütün mətbuat xidməti rəhbərləri jurnalistlərdir. Hətta digər sahələrə təyinat alanlar, xaricə gedib, iş tapan insanların xeyli hissəsi jurnalistdir. Onlar peşəkar deyillərsə, hara gedə bilirlər?! Sadəcə media çox ağır sahədir. 24 saat, fasiləsiz iş rejimi olan sahədir. Burada insanlara həyat şəraitini təmin etmək, sistem qurmaq çox çətindir. APA 24 saat işləsə də, burada bir iş bölgüsü var. Amma etiraf edək ki, bəzi qurumlarımız 7/24 rejimlə işləyir. Bu cür iş şəraiti zamanla insanları yorur. İnsan daha da peşəkar olmaq üçün istirahət etməli, oxumalı, gəzməli, öyrənməlidir.

- Dövlət qurumlarının mətbuat xidməti rəhbərlərinin mətbuatla iş prinsipi sizi qane edir? Razı qaldığınız, ya da qalmadığınız məqamlar nələrdir?

- Son illər yaxşıya doğru dəyişiklik var. Mətbuat xidmətlərinə media təcrübəsi olan insanlar təyin olunur. Düşünürəm ki, son illər sosial medianın gətirdiyi gerçəklik fonunda mətbuat xidməti infrastrukturu, ictimaiyyətlə əlaqə və ictimaiyyətin məlumatlandırılması strukturları dəyişməlidir. Bəzi ölkələrdə nəinki özəl, hətta rəsmi qurumlar belə bu işləri ölkənin içində yaradılmış PR və menecer işiylə məşğul olan peşəkar şirkətlərə tapşırırlar. Bu işi görmək üçün peşəkar dizayner, marketoloq, PR menecer, kontent, akkaunt menecerlər olur. Bizim strukturlarda nazirliklər yanında müxtəlif qurumlar yaradırlar və o qurumların hər birində mətbuat xidməti vəzifəsi formalaşdırırlar. Yaxşı edirlər, amma əlavə olaraq ora insan yığırlar. Bu, əlavə ştat şişirtməsindən, işin idarə olunmaz formaya salınmasından başqa bir şey deyil. Bunu yığıb-yığışdırmaq mümkün deyil. Dünyada bunun praktikası var. Bir neçə media PR şirkəti yaradılır və tenderlər elan olunur, bu işlər ora verilir. Bu işləri görmək üçün həmin qurumlara həftədə bir dəfə 2 saat vaxt lazımdır. Güc, hərbi və hüquq-mühafizə strukturlarında isə mətbuat və ictimaiyyətlə əlaqə xidmətləri tamamilə fərqli təşkil olunmalıdır və çox geniş ştat cədvəlinə malik olmalıdırlar. Orda təkcə informasiya hazırlanması və ötürülməsi deyil, informasiyanın təhlili və geniş ictimaiyyət üçün maraqlı olmayacaq başqa detalların işlənməsi üçün mütəxəssislərdən ibarət ştat cədvəli olmalıdır. Bu strukturların da tərkibində kontent menecer, səhifələrin, qurumun saytının idarə olunması üzrə menecerlər olmalıdır. "Məsləhətçi", "baş məsləhətçi" və s kimi absurd vəzifə adlarını mətbuat xidmətlərinin ştatlarından çıxartmaq lazımdır. Dövrün, yeni media gerçəkliyinin, informasiyanın idarə olunmasının yeni tələblərinə uyğun ştatlar əlavə olunmalıdır və həqiqi mütəxəssislər cəlb edilməlidir. Mətbuat xidmətinin effektli işi gün ərzində onlarla məlumatın yayılması demək deyil. Hansısa bir hadisə baş verərsə, təbii ki, operativ məlumat vermək lazımdır. Lakin qurumun gündəlik olaraq gördüyü işləri press-reliz şəklində yaymaq düzgün deyil. Rəsmi qurum informasiya agentliyi deyil. Həmçinin, bir media qurumunun sorğusunu bütün media qurumlarına press-reliz edib, yaymaq qeyri-etik hərəkətdir. Dünyada belə təcrübə yoxdur. Rəsmi qurumun açıqlığı öz məlumatını yaymaqla yekunlaşmır. Öz istədiyini yaymaq onun işidir. Əsas olan jurnalistin sorğusuna cavab verməkdir. Problem informasiya sorğularının cavablandırılmasıyla bağlıdır, bunu həll etmək lazımdır.

Bir də dünya praktikası ondan ibarətdir ki, tədbirlərin işıqlandırılmasına agentliklər dəvət olunur. Azərbaycanda indi nəinki 3, hətta 4 hərfdən ibarət “az” domenində sayt adı tapıb, açmaq mümkün deyil, bütün hərf birləşmələrində sayt adı var. Ölkəmizdə işlək saytların qeydiyyatı 3300-ü keçib. İndi təsəvvür edin, bu qədər media qurumunu tədbirə dəvət etmək olarmı? Dünyada qəbul olunmuş praktika var, tədbirlərin işıqlandırılması, informasiyanın toplu yayımı ilə informasiya agentlikləri məşğul olur. Digər media qurumları isə eksklüziv müsahibələr alırlar, reportajlar hazırlayırlar, onlarln eksklüziv informasiya sorğuları cavablandırılır. Hesab edirəm ki, zamanla bu problemlər yoluna qoyulub, aradan qaldırılacaq.

- Vüsalə xanıma jurnalistika məktəbini kim öyrədib?

- Mən jurnalistdən daha çox media meneceriyəm. Konkret olaraq kimdənsə öyrəndiyimi deyə bilməyəcəm, amma işlədiyim baş redaktorların hamısına minnətdaram.

- Azadlıqdan üstün məfhum varmı?

- Söhbət fərdin azadlığından gedirsə, mühüm məsələdir. Qeyd etdiyim kimi, bütün zamanlarda ləyaqəti qorumaq lazımdır. Ləyaqətdən üstün heç nə yoxdur.

- #Onueləeləmirlər. Bəs, necə edirlər?

- Bu haştaqı sosial və yeni mediayla bağlı PR məsələlərində ciddi kobudluq görən zaman yazıram. Yəni, normal variantı var. Deyərlər, öyrədərik...

 - "APA Group"un tərkibində olmayan hansı saytları izləyirsiniz?

- Qarşıma çıxan, mənim üçün maraqlı olan saytları oxuyuram. Amma hər saatda yalnız APA-ya baxıram.

- Son olaraq, nə demək istərdiniz?

- Redaktor.az mütəmadi olaraq baxdığım saytlar sırasındadır. Uğurlar arzulayıram.

Xəyalə Məmmədova

Fotolar: Müzəffər İsmayılov

1


Новости

Cталь и алюминий, дерево и пластик: сравниваем Mercedes-Benz S-Klasse

Мерседес S-класса – это всегда некий эталон и образец для подражания. Так было всегда, ещё со времён появления первого поколения этого класса в кузове W116 в 1972 году. Само собой, каждое новое поколение всегда сравнивали с предыдущим. И это тоже нормально. Тем более что всегда говорили приблизительно одно и то же: едет ещё лучше, стоит ещё больше, но ломается чуть чаще. Мы решили подойти к вопросу с другой стороны: а что принципиально изменилось в технике этих машин за последние, скажем, тридцать лет? Мы взяли два автомобиля: один в кузове W140, второй – актуальное поколение в кузове W222 – и сравнили, как и из чего они сделаны. Например, разберёмся, не искусственную ли кожу нам подсовывают в салоне нового S-Klasse. А во второй части поговорим чуть больше о технике: моторах, коробках и подвесках. Почему они? С W222 всё понятно: его хоть и выпускают с 2013 года, но он и сегодня остаётся актуальным. Более нового поколения просто нет. Правда, мы постарались найти машину с максимально возможным пробегом, потому что найти W140 с пробегом 30–50 тысяч километров сейчас практически невозможно. Ну к 222-му мы ещё вернёмся, а пока пару слов про “рубль сорок”. Честно говоря, я хотел взять для сравнительного обзора предыдущее поколение – W126. Но потом коллективный мозг редакции (то есть редактор) решил, что это будет не совсем честно. Всё-таки W126 – это разработка 1970-х, и разница в сорок лет между ними сделала бы такое сравнение не слишком объективным. Позвольте мне не позволить себе говорить о “легенде”, о “новых русских” и о прочих баянах, которые рвут в рассказах про W140. Всё это сделано до меня. Иногда даже неплохо сделано. Давайте лучше расскажем про наш конкретный экземпляр. Найти его оказалось гораздо сложнее, чем я думал. Почти все машины, которые можно было посмотреть, оказывались либо переваренными трупами, обмазанными шпатлёвкой со всех сторон, либо набором “колхозных” решений, совсем неприличных для Мерседеса. Конечно, это не значит, что 99% W140 в России – какой-то хлам. Нет, хорошие машины есть, но найти их трудно. Тем более что нам нужен был автомобиль с подтверждённым пробегом, причём небольшим – чтобы можно было подобрать W222 с похожими цифрами на одометре. И, конечно же, в состоянии, максимально близком к заводскому. Машину в итоге нашли в Москве. И вряд ли можно считать совпадением, что нашли её не у простого любителя классических Мерседесов, а в компании DriveClassic.ru, которая как раз специализируется на подборе таких машин. Признаюсь, что больше хотелось бы видеть какой-нибудь S500 после 1994 года, но мы живём в такое время, когда приходится радоваться любому W140 в хорошем состоянии. Итак, что мы имеем? Наш W140 выпущен в 1994 году. В Россию он попал в 2000 году и следующие 15 лет провёл в одних руках. Затем он побывал в нескольких частных коллекциях и только в этом году с пробегом 170 тысяч километров достался нынешнему владельцу. Все эти годы машину очень берегли – состояние у неё и вправду похоже на заводское. Впрочем, чуть ниже мы его рассмотрим довольно подробно. А вот с комплектацией не очень повезло. Тут стоит мотор М104 – одна из последних рядных “шестёрок” Мерседеса. Объём – скромные для S-класса 2,8 л, мощность – 193 л.с. Салон тряпочный, механическая регулировка сидений… Да плевать! Главное – состояние машины. Даю на отсечение лапу своего кота, это один из лучших W140 в России. Скажу сразу: в ходе рестайлингов 1994 и 1996 годов машина заметно изменилась (особенно после 1994 года), но рассказывать об этом мы не будем. Рассматривать мы будем ту машину, которую нашли для нашего сравнения. В ней нет некоторых электронных систем (например, ESP или парктроников), которые появились позже. Но это и не так уж нам важно. Мерседес в кузове W222 нам предоставила компания AUTOMAMA. И это гораздо более серьёзный автомобиль: Mercedes-Benz S-Klasse S500 Long с мотором М278 (4,7 л, 455 л.с.). Укомплектован он заметно богаче, но пробег похожий – 138 тысяч километров. Обе машины, естественно, с автоматическими коробками передач. Само собой, технологии 1991 и 2013 года отличаются так же, как крюк одноимённого капитана и бионический протез. А что если добавить конкретики? Посмотрим на машины вблизи. Кузов Оба автомобиля, как и положено S-классу из Штутгарта, в своё время были неприлично передовыми. Кузова каждого из них – тоже. Начнём с W140. Понятно, что у любителей автоклассики при виде этого автомобиля в ухоженном состоянии на коленках встают дыбом волосы, а в глазах начинают летать мошки. А вот тем, кто в этой жизни ничего не понял (ладно-ладно, просто не фанатам классики), “стосорокет” кажется просто огромным чемоданом из прошлого. На самом деле кузов машины в начале девяностых был не только модным, но и очень технологичным. Тогда ещё никто не сходил с ума от желания сэкономить лишние два-три килограмма металла, никто не пытался вставлять в кузов алюминиевые и – боже упаси! – пластмассовые детали. Широкие молдинги (“листва”) – это ладно. Но всё остальное – только железо. Причём железо очень качественное и хорошо обработанное. Кузов у W140 несущий, с жёстким жизнесохраняющим каркасом. Спереди и сзади есть две зоны направленной энергопоглощающей деформации, а в бортах и дверях стоят внутридверные и бортовые усилители. 17% железа кузова – высокопрочная сталь. Правда, после того как в Париже на таком же S280 (которые так любили в VIP-такси) того же 1994 года выпуска разбилась принцесса Диана, репутация безопасного кузова слегка пошатнулась. Хотя замечу, что в Мерседесе на эти претензии ответили логично: в машине, которая летит под управлением пьяного водителя 105 км/ч вместо положенных 50, где никто не пристёгнут ремнём безопасности и которая влетает в бетонную опору, кто-то должен был погибнуть. Выживший охранник, кстати, был пристёгнут. Печально, но факт. Неудивительно, что выглядит W140 монументально: дело не только в дизайне, но и в материалах кузова. Наверное, W140 – один из лидеров по количеству баек, которые про него сложили их владельцы (а также завистники и всякие ненавистники). В частности, одна из них утверждает, что кузов W140 оцинкован. Это не соответствует действительности. Но вот металл там и вправду качественный (хотя и не 2,5-миллиметровый, как опять же некоторые говорят), но ещё лучше сделаны вентиляция и само ЛКП, которое очень хорошо предохраняет его от коррозии. Кстати, заводская толщина ЛКП в 250 мкм – это тоже миф. Да, слой толстый, нынешним “корейцам” с их 80–90 мкм даже завидно, но всё-таки 200 мкм – это перебор. А вот до 150 мкм лакокрасочный слой доходить действительно может. Наша простенькая машина не может похвастаться, например, пневматическими доводчиками дверей, но кое-что интересное есть даже в базовой версии. Например, двойное остекление, которое было на всех W140. Такой “стеклопакет” не только хорошо изолирует звук, но и не даёт окнам запотевать. А ещё иногда слишком быстро “убивает” своим весом механизм стеклоподъёмника. Во всяком случае на это иногда жалуются владельцы двадцатилетних машин (это, как вы понимаете, злая ирония и даже сарказм). Ещё одна интересная “фишка” – выдвигающиеся стержни на уголках задних крыльев. Эти “рожки” стояли на машинах до рестайлинга вместо парктроников: при включении задней передачи они выдвигаются и служат ориентиром для определения габаритов машины. Следующая интересная вещь – пластиковая ручка для открывания багажника, которая выдвигается при нажатии на его кнопку. У W222 тоже есть свои прелести в открывании багажника, но они не такие “честные”. Есть у этого Мерседеса и одна деталь, которая перекочевала даже на вполне современный W222, – это два замка капота. Они стоят симметрично справа и слева, что помогает капоту лежать с равномерными зазорами с обеих сторон. Вообще, в кузове W140 по сегодняшним меркам нет каких-то сложных технологий или инженерных решений. Главное – это очень качественная сборка, хорошее ЛКП и внимание к деталям. Например, тут даже на болтах дверных петель стоят колпачки. И всё же нет смысла удивляться тому, что кузов W222 выглядит намного сложнее. В основе кузова актуального поколения S-класса лежит гибридный алюминиевый каркас. Более половины деталей как раз алюминиевые, причём изготовлены как методом литья, так и штамповкой. Полости некоторых алюминиевых деталей заполнены специальной пеной, которая почти не увеличивает веса, но заметно повышает жёсткость кузова на кручение. Для сравнения: жёсткость на кручение W222 – 40 500 Нм/град, а у предыдущего поколения W221 – 27 500 Нм/град. Чтобы понять порядок цифр, скажу, что у ВАЗ-2115 – всего 5 500 Нм/град. Было бы ошибкой думать, что алюминий в кузове W222 – это только внешние панели. Нет, тут этого, простите за шаблон, крылатого металла хватит на небольшой истребитель. Из него сделаны передний подрамник, балка переднего бампера, опоры стоек подвесок, лонжероны, задняя панель салона, задняя полка, панель задка и даже дверные петли. Понятно, что двери, крышка багажника, капот и крыша тоже алюминиевые. К сожалению (или к счастью), кузов такого гибрида машины с самолётом после сильного удара восстановить практически невозможно. И если по нашим дорогам ещё ездят сваренные из двух частей W140 с килограммами шпатлёвки, то “затоталенный” W222 проще выкинуть. Изменилась и технология окраски. Оцинковывать алюминиевый кузов – это слишком нелогично даже для современного Мерседеса, поэтому тут появилась другая “изюминка” – лак с керамическими наночастицами. Если честно, я ржавых W222 вообще никогда не видел, но тут преимущество не в защите от коррозии, а в продлении срока службы ЛКП: твёрдые частицы очень стойки к мойкам, поэтому даже шестилетние W222, не побывавшие в ДТП, до сих пор не тускнеют и блестят как новые. Есть и некоторые не самые приятные моменты. Это огромное количество пластика, который выглядит не по-мерседесовски ширпотребно. Пластиковая решётка радиатора? С облезающим “хромом”? Чувствуешь себя обманутым. Особенно после честного железа “стосорокета”. А контрольный выстрел делают пластиковые накладки на выхлопных трубах. Эх, S500... Салон Салон нашего W140 прост как три копейки. Конечно, по сравнению с топовыми версиями, а вот какой-нибудь современный Киа Рио в такой же начальной комплектации при сравнении с Мерседесом может сгореть от стыда (правда, сравнивать их было бы глупо). Итак, оценим, как сохранился салон за 25 лет жизни. Единственное, что сразу выдаёт пробег и возраст, это потёртая боковина водительского кресла. А вот всё остальное прямо-таки удивляет: все кнопки, рычажки, крутилки-вертелки выглядят почти как новые. А их тут много даже “в базе”. Некоторые из них сделаны довольно интересно. Например, если крутить барашек сиденья, будет изменяться наклон спинки. А если его вытянуть в следующее положение и покрутить ещё – изменится высота подголовника. А задние подголовники можно сложить нажатием кнопки на тоннеле – так будет проще смотреть назад через заднее стекло. Правда, поднимать их потом придётся руками. Уже в этой комплектации есть зеркала на потолке перед задними пассажирами, регулировка поясничного подпора водительского кресла и двухзонный климат-контроль. Конечно, на более дорогих версиях есть много других опций, про которые написано уже тысячу раз, но мы их лишены. Впрочем, о некоторых чуть ниже вспомнить всё-таки придётся. Не буду повторять очевидных истин: дерево тут сделано из дерева, кожа – из кожи, а все элементы, которые кажутся металлическими, действительно металлические. И неровных зазоров найти тут невозможно. Единственное слабое место – это контакты кнопок, которые со временем подгорают и изнашиваются. Но с нашим пробегом 170 тысяч пока всё работает. Не надо думать, что салон старого S-класса “заточен” под задних пассажиров. Конечно, задний диван с подлокотником очень хорош, но водительское место всё-таки притягивает больше. Надо ли говорить, что салон W222 стал ещё более комфортным? Но… Нет, дерево и кожа тут остались натуральными. И зря говорят, что непонятное слово “полуанилин” обозначает что-то синтетическое из области кожзама. Полуанилин – это самая настоящая полуанилиновая кожа, то есть анилин с небольшим защитным окрашенным покрытием. А анилин – это один из самых дорогих типов натуральной кожи. Так что обвинения в поддельной нефтехимической природе кожи и дерева несправедливы. До этого S-Klasse ещё пока не докатился. Но вот что интересно: кожа всё-таки заметно деформируется. Есть следы и на водительском сиденье, и – что более заметно – на подлокотнике. Однако для пробега почти в 140 тысяч километров салон выглядит всё равно очень хорошо. Жаль только, что машина стала строго четырёхместной: центральный подлокотник заднего сиденья лишает возможности сесть сзади втроём. Хотя, может, в этом и заключается сермяжная правда представительского класса. А вот шпенёк запора двери несколько расстроил. Что это за “серебрянка” на пластмассе? Как-то слишком дёшево и несерьёзно. W140 себе таких вольностей в деталях не позволял. Ещё одна интересная деталь – очень заметный износ накладок на педалях. По-моему, резина накладок за 30 лет почему-то потеряла в качестве. Или подошвы ботинок за это время стали намного грубее? За освещение салона отвечают – подумайте только – 300 светодиодов! Которые менять толком невозможно – только блоки в сборе. И стоит это намного дороже, чем лампочки накаливания в W140. А что есть общего? Есть, например, фамильные зеркальца в потолке для задних пассажиров. И блок электрорегулировки сидений, установленный на дверях, который был бы и на W140, если бы эта регулировка входила в нашу комплектацию. И это хорошо – преемственность поколений всё-таки должна быть. На этом мы сегодня остановимся. Впереди нас ждёт самое интересное – разбор моторов и коробок. И дело даже не в том, что рядная “шестёрка” старого W140 конструктивно намного проще V-образного монстра с двумя турбинами, с трудом поместившегося в моторный отсек современного W222. Дело в том, как всё это сделано. Точнее, какой ценой. послесловие Операционный директор в розничной сети автомобилей с пробегом AUTOMAMA Я хорошо помню тот детский восторг (для 28-летнего на тот момент человека немного неуместный), который испытал, впервые сев за руль 126-го. И даже жаль, что редакция остановилась на пусть и более современном, но значительно более одиозном "рубль сорок"... S-класс в каждом новом поколении вызывает бурю откликов в стиле "раньше трава была зеленее". И лагерь тех, для кого старое поколение предпочтительнее, значительно представительнее. Что ж, позвольте высказать "особое мнение". Среди сумасшедших музыкальных маньяков есть чёткое разделение на тёплый аналоговый звук и бездушную цифру. Вот и старые поколения автомобилей нам кажутся более честными и настоящими, чем обыденная современность. Если бы это было правдой, то мы до сих пор ездили бы на лошадях. Да, есть ничтожно малое количество автомобильных снобов, которые с презрением будут рассказывать вам о неполноценности новейших флагманов. Но жизнь голосует за технологии и безопасность. Так, 140-й ни в одной дисциплине не способен предложить конкуренцию актуальному S-классу. Ни в технической части, ни в эргономике и качестве материалов салона. Да-да, современный пластик и "недокожа" гораздо более практичны и долговечны, а техника, системы комфорта и безопасности наголову превосходят по КПД всё, что предлагалось клиентам в начале 90-х. Уверен, что известная парижская история закончилась бы совсем по-другому, если бы у её героев был шанс перенестись во времени и въезжать в злополучный тоннель на 222-м. И не слушайте вышеупомянутых снобов, которые будут рассказывать о безупречных зазорах и об экстазе от накручивания аналоговых "крутилок" и щелканья механическими кнопками. Кассетная магнитола не способна подарить вам большое удовольствие даже от прослушивания Басты, а атмосферный многоцилиндровый монстр и древняя АКПП – нужной динамики. Что уж говорить про отсутствие банальных сегодня АБС с ЕСП и даже... ксенона! В общем, только чувством глубокой ностальгии, а также довольно бездонным карманом можно объяснить выбор в пользу древнего чемодана. Но знаете что? Ни один современный автомобиль не способен вызвать тот самый детский восторг, с которого я начал. Может быть, всё дело в возрасте?