Deputat prezidentin Naxçıvan səfərini şərh etdi: “Bu, sıradan bölgə səfəri deyil”

Xəbər verdiyimiz kimi, yaxın günlərdə Prezident İlham Əliyev Naxçıvana səfər edib. Səfər zamanı ölkə başçısı Azərbaycan Televiziyasına müsahibə verib. Müsahibə zamanı birçox iqtisadi və siyasi məsələlərə toxunub.

Redaktor.az Milli Məclisin deputatı Jalə Əliyeva ilə müsahibəni təqdim edir:

-Jalə xanım, Prezident İlham Əliyevin Naxçıvan səfərini necə qiymətləndirirsiniz?

-Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfərini həm siyasi, həm strateji, həm də mənəvi baxımdan olduqca mühüm hadisə hesab edirəm. Bu səfər sıradan bir bölgə səfəri kimi qiymətləndirilə bilməz. Naxçıvan Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi olmaqla yanaşı, ölkəmizin geosiyasi xəritəsində xüsusi əhəmiyyət daşıyan strateji məkandır.

Prezidentin məhz indiki mərhələdə Naxçıvana səfər etməsi Azərbaycanın qarşısında duran yeni hədəflərlə birbaşa bağlıdır. Xüsusilə Zəngəzur dəhlizi, Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında nəqliyyat əlaqələrinin daha da möhkəmləndirilməsi, regionda yeni kommunikasiya imkanlarının yaradılması və Azərbaycanın regional liderliyinin gücləndirilməsi baxımından səfərin xüsusi siyasi çəkisi var.

Naxçıvanın son illərdə yalnız coğrafi baxımdan deyil, siyasi və iqtisadi baxımdan da Azərbaycanın ümumi inkişaf strategiyasına daha sıx inteqrasiya olunması müşahidə edilir. Prezidentin səfəri zamanı nəqliyyat infrastrukturu, dəmir yolu, yollar, sosial obyektlər və şəhərsalma layihələri ilə tanış olması da göstərir ki, Naxçıvanın inkişafı kompleks dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biridir.

Burada daha bir mühüm məqamı qeyd etmək lazımdır. Azərbaycan artıq Qarabağ münaqişəsinin həllindən sonra öz qarşısında yeni strateji mərhələ müəyyənləşdirib. Bu mərhələnin əsas istiqamətlərindən biri ölkənin bütün ərazilərinin vahid iqtisadi, nəqliyyat və sosial məkan kimi inkişaf etdirilməsidir. Naxçıvan da bu strategiyanın mühüm dayaqlarından biridir.

-Prezidentin Azərbaycan Televiziyasına müsahibəsinin məhz Naxçıvandan verilməsini necə şərh edirsiniz?

-Məncə, burada çox ciddi siyasi və geosiyasi mesajlar var. Dövlət başçısının mühüm məsələlərlə bağlı fikirlərini məhz Naxçıvandan səsləndirməsi özü bir siyasi mesajdır.

Naxçıvan bu gün Azərbaycanın regional və beynəlxalq gündəliyinin mühüm elementlərindən birinə çevrilib. Prezidentin müsahibəsində səsləndirdiyi fikirlər də bunu bir daha təsdiq etdi. Xüsusilə Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı mövqenin Naxçıvandan ifadə olunması simvolik baxımdan çox əhəmiyyətlidir. Çünki söhbət Azərbaycanın əsas hissəsini Naxçıvanla birləşdirəcək strateji bağlantıdan gedir.

Prezident müsahibəsində Zəngəzur dəhlizinin yaradılması təşəbbüsünün Azərbaycana məxsus olduğunu vurğulayıb. Bu məqam Azərbaycanın məsələyə yanaşmasının mahiyyətini göstərir. Belə ki,  söhbət hansısa üçüncü tərəfin marağından deyil, Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünün və ölkənin müxtəlif hissələri arasında nəqliyyat əlaqəsinin təmin edilməsindən gedir. Bu baxımdan Naxçıvandan verilən mesaj belədir ki,  Azərbaycan öz strateji maraqlarını dəqiq müəyyənləşdirib və həmin məqsədlərə doğru  mərhələli, ardıcıl və inamlı şəkildə irəliləyir.

-Sizcə, Naxçıvanın Zəngəzur dəhlizi məsələsində rolu nədən ibarətdir?

-Naxçıvan bu məsələnin mərkəzi coğrafi və strateji elementidir. Çünki Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında birbaşa quru əlaqəsinin yaradılması ölkəmizin nəqliyyat xəritəsində mühüm dəyişiklik yaradacaq.

Bu bağlantı yalnız Azərbaycan üçün deyil, bütövlükdə Cənubi Qafqaz üçün yeni imkanlar yarada bilər. Azərbaycanı Naxçıvan üzərindən Türkiyə ilə daha sıx birləşdirən nəqliyyat xətti həm Şərq-Qərb, həm də Şimal-Cənub marşrutları baxımından əlavə imkanlar formalaşdırır. Burada Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi nəqliyyat siyasətinə də diqqət yetirmək lazımdır. Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu, Ələt Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, Zəngilan və Füzuli hava limanları, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yaradılan yol infrastrukturu vahid strategiyanın ayrı-ayrı elementləridir. Naxçıvanla bağlantının gücləndirilməsi isə bu xəritənin tamamlayıcı həlqələrindən biri ola bilər.

-Prezidentin çıxışında Naxçıvanın gələcək inkişafı ilə bağlı hansı mesajları xüsusilə önəmli hesab edirsiniz?

-Ən mühüm mesajlardan biri Naxçıvanın gələcəyinin yalnız bugünkü ehtiyaclarla deyil, uzunmüddətli perspektivlə planlaşdırılmasıdır. Naxçıvanda yol və nəqliyyat infrastrukturunun yenilənməsi, dəmir yolu şəbəkəsinin inkişafı, yeni sosial obyektlərin yaradılması, şəhərsalma layihələrinin həyata keçirilməsi göstərir ki, burada məqsəd yalnız mövcud problemləri həll etmək deyil. Məqsəd Naxçıvanı gələcək regional iqtisadi və nəqliyyat proseslərinin fəal iştirakçısına çevirməkdir.

Mən hesab edirəm ki, Naxçıvanın gələcəkdə Azərbaycanın logistika, turizm, ticarət və tranzit imkanlarından daha geniş istifadə etməsi üçün böyük potensialı var. Zəngəzur dəhlizinin reallaşması bu potensialı daha da artıracaq.

-Prezidentin Naxçıvandan Ermənistanla münasibətlər və regional sülhlə bağlı mesajlarını necə qiymətləndirirsiniz?

-Bu məsələdə də Azərbaycanın mövqeyi kifayət qədər aydındır. Azərbaycan regionda davamlı sülhün və sabitliyin tərəfdarıdır. Lakin sülh yalnız siyasi sənədlə deyil, real kommunikasiyaların, iqtisadi əlaqələrin və qarşılıqlı maraqların formalaşması ilə möhkəmlənə bilər.

Zəngəzur dəhlizi də məhz bu baxımdan daha geniş regional mənaya malikdir. Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında əlaqənin bərpası Ermənistan üçün də iqtisadi və tranzit imkanlar yarada bilər. Yəni bu layihəyə yalnız Azərbaycan-Ermənistan münasibətləri çərçivəsində baxmaq düzgün olmazdı. Bu, bütövlükdə regionun iqtisadi gələcəyinə təsir edə biləcək layihədir. Azərbaycanın mövqeyi ondan ibarətdir ki, regionda kommunikasiyalar açılmalı, dövlətlər arasında qarşılıqlı faydalı əlaqələr genişlənməli və Cənubi Qafqaz uzunmüddətli sabitlik məkanına çevrilməlidir.

-Naxçıvandan verilən müsahibənin beynəlxalq auditoriyaya mesajını necə ifadə edərdiniz?

-Məncə, mesaj kifayət qədər aydındır. Azərbaycan regionda yeni reallıqların əsas formalaşdırıcılarından biridir və öz strateji gündəliyini özü müəyyənləşdirir.

Naxçıvandan danışmaq, əslində, Cənubi Qafqazın gələcək nəqliyyat xəritəsindən danışmaqdır. Naxçıvanın Azərbaycan üçün əhəmiyyəti yalnız tarixi və milli amillərlə məhdudlaşmır. Onun yerləşdiyi coğrafiya Azərbaycanı Türkiyə ilə birləşdirən və Avrasiyanın müxtəlif nəqliyyat dəhlizlərini bir-birinə bağlaya bilən mühüm məkana çevirir.

Prezidentin müsahibəsində səsləndirdiyi fikirlərdən belə nəticəyə gəlmək olar ki, Azərbaycan artıq yalnız mövcud reallıqlara reaksiya verən ölkə deyil. Azərbaycan regional proseslərin istiqamətini müəyyənləşdirən, təşəbbüslər irəli sürən və həmin təşəbbüsləri reallaşdırmaq üçün konkret addımlar atan dövlətdir.

-Sonda, Prezidentin Naxçıvan səfərinin ümumi siyasi əhəmiyyətini necə ümumiləşdirərdiniz?

-Bu səfəri Azərbaycanın yeni geosiyasi mərhələsinin mühüm mesajlarından biri kimi qiymətləndirərdim.
Naxçıvan bu səfər çərçivəsində həm Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsi, həm də gələcək regional əməkdaşlıq və nəqliyyat xəritəsinin mühüm mərkəzlərindən biri kimi təqdim olundu. Prezidentin məhz buradan geniş siyasi mesajlar verməsi təsadüfi deyil.

Məncə, səfərin əsas mesajlarından biri budur ki, Azərbaycan artıq müharibədən sonrakı dövrün deyil, sülhün, inteqrasiyanın, regional bağlantıların və iqtisadi əməkdaşlığın yeni mərhələsinin gündəliyini formalaşdırır.

Naxçıvan isə bu yeni gündəliyin mühüm ünvanlarından biridir. Prezidentin səfəri həm də onu göstərdi ki, Azərbaycanın qarşısında duran böyük strateji hədəflər bir-birindən ayrı deyil. Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun bərpası, Naxçıvanın inkişafı, Zəngəzur dəhlizinin reallaşdırılması, Türkiyə ilə əlaqələrin daha da dərinləşdirilməsi və Azərbaycanın regional tranzit imkanlarının genişləndirilməsi vahid dövlət strategiyasının müxtəlif istiqamətləridir. Bu baxımdan Naxçıvandan verilən mesajı bir cümlə ilə belə ifadə etmək olar: Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü bərpa etdikdən sonra indi ölkənin bütün hissələrini daha sıx birləşdirən, regionu yeni əməkdaşlıq platformasına çevirən və Azərbaycanın geostrateji mövqeyini daha da gücləndirən gələcəyi qurur.

Xədicə BAXIŞLI