İlham Əliyevin MDB sammitindəki çıxışının əsas mesajları - Deputatdan AÇIQLAMA

“Prezident İlham Əliyevin MDB sammitindəki çıxışında çox vacib məqamlara toxunduğunu görürük. Bu çıxış Azərbaycanın MDB məkanındakı siyasi mövqeyini, regional əməkdaşlıq prioritetlərini və gələcək hədəflərini nümayiş etdirir. Çıxışın əsas məzmununda Azərbaycan-Türkmənistan münasibətləri, MDB çərçivəsində əməkdaşlıq, humanitar diplomatiya, nəqliyyat-logistika imkanları və Azərbaycanın təşkilat daxilində gələcək rəhbərliyi ilə bağlı müddəalar yer alır”.

Bunu Redaktor.az-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Azər Allahverənov bildirdi.

Onun sözlərinə görə, ölkə başçısının çıxışında bir sıra vacib siyasi mesajları qruplaşdırmaq mümkündür:

“İlk növbədə, Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərinin strateji əhəmiyyəti ilə bağlı fikirlər diqqət çəkir. Prezident iki ölkə arasındakı əlaqələri çoxəsrlik dostluq və qardaşlıq ənənələri ilə əsaslandırır, eyni zamanda, münasibətlərin strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəldiyini vurğulayır. Tarixi və mədəni yaxınlıq amillərinin diqqətə çatdırılması da ikitərəfli münasibətlərin siyasi əsasını göstərir.

Digər tərəfdən, Prezident yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərləri də vurğulayır. Bu, siyasi dialoqun davamlı xarakter daşıdığını göstərmək baxımından vacibdir. Ümumilikdə, Türkmənistan Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrinin genişləndirilməsi, Xəzər dənizi hövzəsində əməkdaşlıq və regional nəqliyyat marşrutlarının inkişafı baxımından əhəmiyyətli tərəfdaşdır. Bu, xüsusilə vacib mesajdır, çünki Türkmənistan eyni zamanda müvafiq tədbirlərə ev sahibliyi edən ölkədir.

İkinci mühüm mesaj MDB-nin siyasi və humanitar platforma kimi təqdim olunması ilə bağlıdır. Prezident MDB-nin 35 illiyi münasibətilə təşkilatın siyasi dialoqun və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın qorunmasındakı rolunu vurğulayır. Bu yanaşma Azərbaycanın MDB-ni yalnız keçmiş sovet məkanından qalan institusional struktur kimi deyil, üzv dövlətlər arasında praktiki əməkdaşlıq üçün istifadə oluna bilən platforma kimi gördüyünü göstərir. Çıxışda MDB-yə üzv dövlətlərin maraqlarının hər zaman üst-üstə düşmədiyi şəraitdə belə, dialoqun davam etdirilməsinin vacibliyi ön plana çıxır. Əsas vurğu fərqli maraqlara malik ölkələr arasında siyasi dialoqun qorunmasına yönəlib.

Üçüncü mühüm məsələ Azərbaycanla bağlı müddəalardır. Laçının MDB-nin mədəniyyət paytaxtı olması və III MDB Oyunlarının Azərbaycanda keçirilməsi çıxışın diqqətçəkən məqamlarındandır. Burada Azərbaycanın mədəni irsinin və regionlarının beynəlxalq auditoriyaya təqdim olunması məqsədi görünür. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda bərpa və yenidənqurma prosesinin nümayiş etdirilməsi də xüsusi qeyd olunur. İdman və mədəniyyət tədbirlərinin dövlətlər və xalqlar arasında əlaqələri gücləndirən vasitə kimi təqdim edilməsi də mühüm müddəalardan biridir. Nəticə etibarilə, həm Laçının MDB-nin mədəniyyət paytaxtı elan olunması, həm də III MDB Oyunlarının Azərbaycanda keçirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır".

Siyasətçi qeyd etdi ki, mühüm məsələlərdən biri də nəqliyyat və logistika istiqamətidir:

“Çıxışda bu sahənin Azərbaycanın strateji prioritetlərindən biri olduğu göstərilir. İstər Şimal-Cənub, istərsə də Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizlərinin Azərbaycan üzərindən keçməsi ölkəmizin strateji əhəmiyyətini artırır. Bu layihələr Azərbaycan üçün yalnız iqtisadi baxımdan deyil, həm də geosiyasi mövqeyin gücləndirilməsi baxımından vacibdir. Beləliklə, Azərbaycanın Avropa ilə Asiya, eləcə də Şimal və Cənub istiqamətləri arasında tranzit qovşağı kimi çıxış etməsi coğrafi mövqeyini iqtisadi və geosiyasi üstünlüyə çevirmək strategiyasının tərkib hissəsidir.

Çıxışda yükdaşımaların, xüsusilə tranzit daşımalarının artımı ilə bağlı da mühüm fikirlər səsləndirilib. 2026-cı ilin birinci yarısında tranzit daşımalarının 10 faiz artaraq təxminən 8 milyon tona çatdığı bildirilir. Bu göstərici nəqliyyat infrastrukturunun iqtisadi əhəmiyyətini əsaslandırmaqla yanaşı, sahənin gələcək perspektivlərini də ortaya qoyur. Ortamüddətli hədəflər arasında yükdaşımaların həcmini 15 milyon tona çatdırmaq məqsədi də diqqət çəkir. Bu, Azərbaycanın tranzit imkanlarının genişləndirilməsi və beynəlxalq təchizat zəncirlərində rolunun artırılması siyasətinin əsas hədəflərindən biri kimi qiymətləndirilə bilər. Eyni zamanda, bu sahədə infrastrukturla yanaşı, gömrük prosedurlarının səmərəliliyi, sərhəd keçidlərinin sürəti, tariflər, qonşu ölkələrin infrastrukturu və beynəlxalq ticarət məsələləri də mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Sonda qeyd etmək istəyirəm ki, Prezident çıxışında Azərbaycanın 2027-ci ildə MDB-yə həmsədrliyi ilə bağlı təşəbbüsünə göstərilən dəstəyə görə təşəkkürünü bildirib və 2028-ci ildə təşkilata sədrlik etməyə hazır olduğunu bəyan edib. Bu, diplomatik baxımdan mühüm mesajdır. Azərbaycan bu yolla təşkilatın gündəliyinin formalaşdırılmasında daha fəal iştirak etmək niyyətini nümayiş etdirir. Eyni zamanda, 2028-ci ildə sədrliyin üzərinə götürülməsi nəqliyyat, humanitar əlaqələr və dövlətlərarası dialoq kimi sahələrdə yeni təşəbbüslər irəli sürmək üçün siyasi platforma yarada bilər. Bu baxımdan, Azərbaycanın həmsədrlik və sədrlik təşəbbüsləri ölkənin diplomatik fəaliyyətinin gələcək istiqamətləri baxımından əhəmiyyətlidir”.

Millət vəkili hesab edir ki, bu məsələ Azərbaycan diplomatiyasının əldə etdiyi mühüm nəticələrdən biri kimi qiymətləndirilə bilər:

“Çünki 2027-ci ildə həmsədrlik və 2028-ci ildə sədrlik ölkəyə səsləndirilən siyasi bəyanatları praktiki fəaliyyətə çevirmək, MDB çərçivəsində əməkdaşlığın inkişafına töhfə vermək imkanı yaradır. Nəticə etibarilə, Azərbaycan həm 2027-ci ildə həmsədr, həm də 2028-ci ildə sədr kimi təşkilatın fəaliyyətinə töhfə vermək və qarşısında yeni strateji hədəflər müəyyənləşdirmək niyyətindədir”.

Xədicə BAXIŞLI