“İşğala vaxtında qiymət verilsəydi, münaqişə dərinləşməzdi” - Jalə Əliyeva
"Prezident İlham Əliyevin AQEM-in 7-ci Zirvə görüşündə çıxışı zamanı səsləndirdiyi fikirlər beynəlxalq ictimaiyyətə bir neçə mühüm siyasi mesaj verir".
Bunu Redaktor.az-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Jalə Əliyeva dedi.
Millət vəkili bunu bir neçə aspektdən şərh etdi:
"Birincisi, müharibənin səbəblərinə dair Azərbaycanın mövqeyini aydın şəkildə ortaya qoyur. Prezident vurğulayır ki, Azərbaycan müharibəni başlayan tərəf olmayıb. Əksinə, uzun illər davam edən işğal, etnik təmizləmə və digər ağır nəticələr qarşısında beynəlxalq ictimaiyyətin təsirli mexanizmlər tətbiq etməməsi vəziyyətin hərbi müstəviyə keçməsinə gətirib çıxarıb. Yəni mesaj ondan ibarətdir ki, münaqişənin yaranma səbəbləri ilə onun nəticələri arasında siyasi məsuliyyət əlaqəsi düzgün qiymətləndirilməlidir.
İkincisi, bu, beynəlxalq hüququn selektiv tətbiqinə dair ciddi mesajdır. Azərbaycan Prezidenti faktiki olaraq sual qoyur: əgər beynəlxalq hüquq pozuntularına qarşı vaxtında və prinsipial münasibət göstərilirsə, niyə Azərbaycanın ərazilərinin uzun illər işğal altında saxlanılmasına adekvat sanksiyalar tətbiq edilmədi? Bu baxımdan çıxış beynəlxalq ictimaiyyəti eyni hüquqi və siyasi standartların bütün dövlətlərə münasibətdə tətbiqinə çağırır.
Üçüncüsü, Prezident gələcək münaqişələrin qarşısının alınması üçün mühüm dərs ortaya qoyur. Mesaj budur ki, təcavüz və işğal vaxtında dayandırılmadıqda, problem daha da dərinləşir və nəticədə daha ağır qarşıdurmalara gətirib çıxara bilər. Deməli, beynəlxalq təşkilatların və dövlətlərin vəzifəsi müharibədən sonra nəticələri müzakirə etməkdən daha çox, münaqişənin ilkin mərhələsində beynəlxalq hüququn işləməsini təmin etməkdir.
Dördüncüsü, Azərbaycanın 2020-ci ildəki hərbi əməliyyatlarının siyasi-hüquqi motivini izah edir. Prezidentin “müharibə bizim seçimimiz olmayıb” fikri Azərbaycanın hərbi əməliyyatlarını öz ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası kontekstində təqdim edir. Bununla Azərbaycan beynəlxalq ictimaiyyətə bildirir ki, sülhün tərəfdarı olmaq zəiflik və ya öz hüquqlarından imtina etmək demək deyil.
Beşincisi, bu fikirlər postmünaqişə dövrünün əsas prinsipini də müəyyənləşdirir: artıq regionda yeni münaqişələrə yol verilməməli, dövlətlərin ərazi bütövlüyü və suverenliyinə hörmət edilməlidir. Azərbaycanın mövqeyinə görə, davamlı sülh yalnız keçmişin səbəblərinin düzgün qiymətləndirilməsi və beynəlxalq hüququn gələcəkdə daha effektiv işləməsi ilə mümkündür".
Onun sözlərinə görə, prezidentin çıxışının mahiyyətini bir cümlə ilə belə ifadə etmək olar:
"Beynəlxalq ictimaiyyət işğal və təcavüzün qarşısını vaxtında almaq üçün beynəlxalq hüququn imkanlarından istifadə etmədikdə, yaranmış problemin bütün məsuliyyətini sonradan yalnız müharibə aparan tərəfin üzərinə qoymaq ədalətli deyil.
Bu, eyni zamanda, “Azərbaycan müharibə istəmirdi, Azərbaycan sülh istəyirdi, lakin sülhün təmin olunması üçün onun suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün bərpası zəruri idi” mesajıdır. Prezident bununla beynəlxalq auditoriyaya Azərbaycanın keçmiş münaqişəyə dair mövqeyini deyil, gələcək beynəlxalq münasibətlər üçün daha geniş bir prinsip təqdim edir: işğala vaxtında siyasi və hüquqi qiymət verilməli, təcavüz cəzasız qalmamalıdır".
Xədicə BAXIŞLI
Bizi Telegram-da izləyin...
