“8 noyabr Zəfər Günü”nə həsr olunmuş ilkin informasiya mənbələrinin gənc nəslin hərbi-vətənpərvərlik tərbiyəsində ROLU

Azərbaycan xalqının çoxəsrlik dövlətçilik və hərb tarixinə qızıl hərflərlə həkk olunmuş 44 günlük Vətən müharibəsi və bu mübarizənin zirvəsi sayılan “8 noyabr Zəfər Günü” müasir məktəblilərin, gənclərin milli mənlik şüurunun, vətənpərvərlik hisslərinin formalaşmasında mühüm yer tutur. Gənc nəslin hərbi-vətənpərvərlik tərbiyəsində quru nəzəriyyələrdən və təkrarçılıqdan uzaq, real tarixi hadisələrə, döyüş iştirakçılarının ilkin xatirə və sənədlərinə istinad etmək xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Zəfərimizə həsr olunmuş kitablar çap olunmaqdadır. Bu mövzuya işıq salan fundamental əsərlərdən biri də Yaşar Kərimovun 2022-ci ildə “Şərq-Qərb” nəşriyyatında işıq üzü görmüş “Zəfərə gedən yol”  kitabıdır. Müəllif bu əsərində Azərbaycanın işğaldan azadlığa doğru keçdiyi mürəkkəb və şərəfli yolu elmi fundamentalizm və publisistik dillə oxucuya təqdim edir.

Vətən müharibəsinin strateji mahiyyətini dərk etmək üçün təkcə rəsmi bəyanatları deyil, həm də döyüşün bilavasitə içində olan peşəkar hərbiçilərin qeydlərini araşdırmaq zəruridir. Hərbi Akademiyanın tərkibində birliyin artilleriya qərargah rəisi kimi cəbhənin hər qarışını gəzmiş polkovnik Yaşar Kərimovun “Zəfərə gedən yol” kitabı”məhz belə bir zəngin informasiya mənbədir.

Müəllif kitabın giriş hissəsində Qarabağ münaqişəsinin hərb mərhələsinə qədərki beynəlxalq mənzərəsini ortaya qoyur. Burada otuz  il ərzində Azərbaycana qarşı aparılan ikili standartlar siyasəti sənədlərlə ifşa edilir. BMT Təhlükəsizlik Şurasının kağız üzərində qalan dörd məlum qətnaməsinin hüquqi aspektləri araşdırılır və vurğulanır ki, Azərbaycan Ordusu döyüş meydanında həm də beynəlxalq hüququn aliliyini təkbaşına təmin etmişdir.

Əsərin publisistik ruhunu təşkil edən əsas hissə müəllifin bilavasitə cəbhə xəttində yaşadığı, müşahidə etdiyi anlar və xatirələrdir. Kitabda Azərbaycan əsgərinin və zabitinin döyüş zamanı göstərdiyi fədakarlıq, şəhid və qazilərimizin şücaəti fərdi hekayələr və real hadisələr üzərindən işıqlandırılır. Bu xatirələr oxucuda müharibənin mənəvi-psixoloji tərəfini dərk etməyə imkan verir.

Kitab sadəcə bir döyüş xronologiyası deyil, həm də Zəfəri şərtləndirən amillərin dərindən təhlil olunduğu elmi-analitik mənbədir. Müəllif regionda yaranmış hərbi-siyasi vəziyyəti, beynəlxalq hüququn prinsiplərini və Azərbaycanın diplomatik arenada apardığı çoxşaxəli mübarizəni araşdırır. Kitabda postmünaqişə dövrünün reallıqları, Cənubi Qafqazda yaranmış yeni geosiyasi mənzərə və Zəngəzur dəhlizi kimi strateji layihələrin əhəmiyyəti elmi prinsiplərlə əsaslandırılır.

Əsərin publisistik üslubu materialın oxucu tərəfindən asan mənimsənilməsinə və emosional bağın qurulmasına xidmət edir. Müəllif Azərbaycan Ordusunun rəşadətini, şəhid və qazilərimizin fədakarlığını real faktlar və xalqın monolit birliyini əks etdirən canlı dillə təsvir edir. "Dəmir yumruq" fəlsəfəsinin xalq-ordu-rəhbər birliyindəki rolu kitabın ana xəttini təşkil edir.

Yaşar Kərimovun “Zəfərə gedən yol” əsəri gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda tərbiyə olunması və Qarabağ həqiqətlərinin gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından mühüm ideoloji əhəmiyyət kəsb edir. Əsər Azərbaycanın otuz  illik işğala son qoyaraq öz ərazi bütövlüyünü bərpa etməsi prosesini həm elmi, həm də publisistik baxımdan sənədləşdirən dəyərli bir tarixi salnamədir.

Müasir Azərbaycan dövlətçilik salnaməsinin zirvə nöqtəsi sayılan 44 günlük Vətən müharibəsi, elmi mühitdə və publisistikada  uzun illər araşdırılacaq fundamental mövzulardandır.

Kitabda birinci  və ikinci  Qarabağ müharibələrinin iştirakçısı, peşəkar zabitlərin hazırlanmasında öz bilik və təcrübəsini əsirgəməyən, döyüş meydanında düşmənlə bilavasitə savaşan və zəfərin əldə olunmasında yaxından iştirak edən polkovnik Yaşar Şükür oğlu Kərimovun Vətən müharibəsi günlərində qeydə aldığı məqamlar öz əksini tapıb. Əsər həmçinin Vətən torpaqlarını işğaldan azad etmənin, zəfərin əldə olunmasının sevincini bilavasitə döyüş meydanında yaşamış, düşmənin işğal müddətində törətdiyi vəhşilikləri, dağıntıları geniş oxucu kütləsinə çatdırmaq məqsədi daşıyır və gənc nəslə Vətəni, döğma torpaqları göz bəbəyi kimi sevməyi və qorumağı aşılayır. Kitabda yer alan materialların bəziləri dövri mətbuatda çap olunub.

Yaşar Kərimov kitabda müharibənin gedişatına təsir edən xarici amilləri də diqqətdən kənarda qoymur. Nəşrdə Vətən müharibəsi günlərində Azərbaycana mənəvi və siyasi dəstək verən qardaş və dost ölkələrin (xüsusilə Türkiyə Respublikasının) rolu geniş təhlil olunur. Yekun fəsillərdə isə şanlı qələbədən sonra Cənubi Qafqazda formalaşan yeni hərbi-siyasi reallıqlar və regionun təhlükəsizlik arxitekturası elmi proqnozlarla yekunlaşdırılır.

 “Zəfərə gedən yol” əsəri sadəcə tarixi faktların sadalandığı bir  əsər deyil, müharibəni idarə edən qərargah düşüncəsi ilə cəbhədə vuruşan əsgər ruhunun vəhdətini əks etdirən mükəmməl bir daxili xülasədir. Polkovnik Yaşar Kərimovun bu əsəri hərb tariximizin canlı və dolğun salnaməsi kimi gələcək tədqiqatlar üçün fundamental baza rolunu oynayır.

Müasir gəncliyin vətənpərvərlik tərbiyəsi vizual və sənədli materiallar üzərində qurulduqda daha effektiv və qalıcı olur. Polkovnik Yaşar Kərimovun əsəri sadəcə arxiv        materiallarının və ya xəbər xronikalarının toplusu deyil. Müəllif ali hərbi təhsil ocaqlarında dərs deyən, eyni zamanda müharibə dövründə artilleriya qərargah rəisi kimi cəbhənin ən qaynar nöqtələrində əməliyyatlara rəhbərlik edən bir zabitdir. Kitabda yer alan faktlar, cəbhə gündəlikləri və döyüş əmrlərinin analitik şərhləri gənclərə müharibənin real miqyasını, Azərbaycan Ordusunun qərargah düşüncəsinin və taktiki zəkasının gücünü əyani şəkildə göstərir. Bu cür ilkin sənədlər gənclərdə milli ordumuza qarşı sonsuz inam və qürur hissi formalaşdırır.

Əsərin daxili məzmunu və fəsilləri gənc nəslin hərbi-tarixi biliklərini zənginləşdirməklə yanaşı, onlara milli qəhrəmanlıq idealı aşılayır.

Yaşar Kərimov "Zəfərə gedən yol" əsərində 8 noyabr gününü sadəcə təqvimdə bir tarix deyil, xalq, ordu və lider birliyinin - Dəmir Yumruq fəlsəfəsinin təntənəsi kimi təqdim edir. Kitabın yekun fəsillərində azad olunmuş ərazilərdə, xüsusən Şuşada, Ağdamda aparılan genişmiqyaslı quruculuq işləri, Zəngəzur dəhlizinin perspektivləri və Qərbi Azərbaycana- Göyçə, İrəvan, Zəngəzur mahalına tarixi qayıdış ideologiyası şərh olunur. Bu xətt gəncləri təkcə keçmiş qələbə ilə qürurlanmağa deyil, həm də dövlətin gələcək strateji hədəflərinə xidmət etməyə, elmdə və hərbdə fədakar olmağa səsləyir.

Yekun olaraq qeyd etmək olar ki, “Zəfərə gedən yol” kitabı gələcək nəsillərin ideoloji-milli tərbiyəsində mühüm baza rolunu oynayacaq keyfiyyətli bir elmi-kütləvi qaynaqdır. 184 səhifəlik bu nəşr Azərbaycanın hərbi sahədəki tarixi sınağını elmi və publisistik baxımdan gələcəyə daşıyan dəyərli bir mənbədir.

Solmaz Sadıqova,

Bakı Dövlət Universiteti, İnformasiya və sənəd menecmenti  fakültəsinin dosenti, tarix üzrə fəlsəfə doktoru